Türkiye-ABD Stratejik Sistemi’nin birinci bakanlar toplantısı yarın New York’ta

Türk ve Amerikan dışişleri bakanları New York‘ta geçen aylarda oluşturulan “stratejik mekanizma” kapsamında 18 Mayıs’ta bir ortaya gelecek. Ankara-Washington ortasındaki bağların F-16 satışı üzere hususlarda olumlu bir seyir izlediği periyotta gerçekleştirilecek görüşmede, Finlandiya ve İsveç‘in NATO‘ya iştiraki da gündemde olacak.

Ankara, Rusya‘nın Ukrayna‘yı işgali sonrasında gelişen yeni güvenlik ortamında bilhassa YPG’den kaynaklanan ulusal güvenlik telaşlarının Washington ve başka müttefikler tarafından daha yeterli anlaşılması beklentisi içinde.

Son yıllarda önemli sarsıntılardan geçen Türkiye-ABD bağlantıları, 2021 ortasından itibaren olağanlaşma işaretleri veriyordu. Alakaları asıl etkileyen ve süreci hızlandıran gelişme, Rusya’nın 24 Şubat’ta Ukrayna’yı işgal etmesi oldu.

Taarruzun başladığı tarihten itibaren iki müttefik ortasında başlayan diplomasi trafiği, başkentlere karşılıklı yapılan üst seviye ziyaretler, iki ülke önderi ortasındaki telefon görüşmesi ve Çavuşoğlu ile Blinken’ın memleketler arası toplantılarda bir ortaya gelmelerini sağladı.

Çavuşoğlu ve Blinken, bu sürecin devamında 18 Mayıs’ta ABD’de bir ortaya gelecekler ve hem ikili münasebetleri hem de başta Ukrayna krizi olmak üzere memleketler arası gelişmeleri değerlendirecekler. Lakin bu randevu, Ankara’nın beklediği üzere Washington’da değil New York’ta olacak.

Ankara’da Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan yazılı açıklamada, Çavuşoğlu’nun ABD ziyaretinin temel maksadının “BM Genel Heyeti çatısı altında birinci sefer gerçekleştirilecek Milletlerarası Göç Gözden Geçirme Forumu’na katılmak” olduğu kaydedildi ve 16-19 Mayıs günlerinde New York’ta olacağı vurgulandı.

Ziyaret çerçevesinde, Dışişleri Bakanı Antony Blinken’ın mesken sahipliğinde BM’de gerçekleştirilecek olan “Küresel Besin Güvenliği Aksiyon Çağrısı” isimli toplantıya katılacak olan Çavuşoğlu’nun birtakım ikili görüşmelerde de bulunacağını belirten Dışişleri Bakanlığı, “Sayın Bakanımız ayrıyeten, ABD Dışişleri Bakanı Blinken’la Türkiye-ABD Stratejik Sisteminin Dışişleri Bakanları seviyesindeki birinci görüşmesini gerçekleştirecek, New York’ta Türk-Amerikan toplumu mensuplarıyla da bir ortaya gelecektir” bilgisini paylaştı.

İki dışişleri bakanın görüşmesinden bir gün evvel Dışişleri Bakan Yardımcısı Sedat Önal ile ABD Dışişleri Bakan Yardımcısı Wendy Sherman Washington’da bir ortaya geldi.

ABD Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, Sherman’ın Türkiye’nin Ukrayna’ya güçlü dayanağından ötürü teşekkür ederken, Rusya’nın saldırısına karşı NATO müttefikleri ve ortaklarıyla “dayanışma” içinde olma gerekliliğini ele aldığı bildirildi.

ABD Dışişleri Bakanlığı’nın açıklaması, Çavuşoğlu-Blinken görüşmesinde İsveç ve Finlandiya’nın NATO’ya iştirak sürecinin de öncelikli gündem hususları ortasında olduğunu ortaya koydu.

İSVEÇ VE FİNLANDİYA’YA TÜRKİYE’NİN İTİRAZI ELE ALINACAK

İki bakanın New York buluşmasının en sıcak husus başlıklarından birini iki İskandinav ülkesinin NATO’ya üyelik müracaatına Ankara’nın itirazı oluşturacak.

Bu iki ülkenin ittifaka iştirakine ABD Beyaz Saray’dan yapılan açıklamayla dayanağını açıklamış ve Senato’dan gerekli onayın bu yaz çıkabileceği kaydedilmişti.

Zati NATO’nun önde gelen ortakları ortasında yer alan İsveç ve Finlandiya’nın ittifaka iştirakine büyük değer veren ABD, bu adımın Avrupa’nın Rusya’ya karşı topyekün savunulmasında stratejik bir kazanım olacağını pahalandırıyor.

Bu sürecin engellenmesini istemeyen ABD’nin Dışişleri Bakanı Blinken, hususla ilgili yaptığı açıklamada, görüşmelerin sürdüğünü kaydederek “Görüş birliğine varacağımızdan eminim” görüşünü lisana getirmişti.

29-30 Haziran’da Madrid’de gerçekleşecek olan ve ittifakın Stratejik Konsepti’nin kabul edileceği NATO Tepesi’ne büyük değer veren ABD, bu tepeyi gölgeleyecek bir gelişme olmasını da istemiyor.

Çavuşoğlu’nun da bu görüşme sırasında bilhassa İsveç’in üyelik süreciyle ilgili Ankara’nın konumunu aktaracağı kaydediliyor.

Hem Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan hem de Çavuşoğlu yaptıkları açıklamalarda, Stockholm idaresinin Suriye’nin kuzeyindeki Suriye Demokratik Güçleri (SDG) çatısı altındaki YPG’ye askeri, ekonomik ve siyasi takviyesini gündeme getirmişler ve “teröre dayanak vermekle” suçladıkları bir ülkeyle bir güvenlik tertibinde yer alamayacaklarını kaydetmişlerdi.

ABD İLE YPG SORUNU GÜNDEMDE

Çavuşoğlu’nun Blinken ile görüşmesinde gündeme gelecek olan mevzu İsveç ile hudutlu kalmayacak.

Türkiye, çok uzun müddetten beri ABD’ye YPG’nin PKK’nın Suriye kolu olduğu, münasebetiyle bu örgüte yapılacak yardımların PKK’ya yapılmış olduğu tenkidinde bulunuyor.

ABD öncülüğünde IŞİD ile gayret için kurulmuş olan koalisyon üyesi birtakım ülkeler de YPG’ye askeri teçhizat ve mali dayanak sağlıyor.

YPG’ye verilen ve Türkiye’nin PKK tarafından da kullanıldığını öne sürdüğü İsveç menşeili silahlar ortasında, omuzdan atılan füzeler ve insansız hava araçlarının da bulunduğu Türk basınına yansımıştı.

Türkiye’nin, İsveç ile yaşanan buhranın tahlilinde Washington’un da bir katkısının bulunabileceğini, bunun için de YPG ile mevcut işbirliğinin gözden geçirilmesi gerektiğini ABD’ye aktarması bekleniyor.

STRATEJİK SİSTEM NASIL İŞLEYECEK?

Bakanların New York görüşmesi, ikili alakalarda oluşturulan stratejik düzeneğin birinci defa bakanlar seviyesinde işletilmesi açısından ve bundan sonraki sürecin planlanması açısından da değerli.

Ankara, bu düzeneğin kelamda kalmaması için birçok alanda somut işbirliğini geliştirecek halde geliştirilmesini istiyor ve bilhassa ticari, savunma sanayi ve güvenlik alanlarında adımlar atılmasını bekliyor.

Türk tarafı ayrıyeten bu sistemin önderler seviyesine çıkarılması, nizamlı görüşmelerle sürecin kesintisiz ilerletilmesi arayışında.

YPG konusunda yaşanan sorunun tahlilinin yanısıra, Rusya’dan alınan S-400 hava savunma sistemlerin nedeniyle uygulanan Amerikan yaptırımlarının kaldırılması da Ankara’nın amaçları ortasında.

Amerikan tarafı ise uzun vadeli bir yapılanmadan çok kısa müddette uygulanabilecek işbirliği alanlarına işaret ediyor. Türkiye ile ticaretin artırılması, yenilenebilir güç ve iklim değişikliği bahislerinde ortak adımlar atılması ABD’nin önceliklerinden.

Stratejik alanda ise Türkiye’nin F-16 filosunu yenilemek için 40 adet yeni uçak ve 80 adet modernizasyon kiti için yaptığı talep yer alıyor.

ABD idaresi, S-400’lerden ötürü F-35 yeni jenerasyon savaş uçağı programından çıkardığı Türkiye’nin hava savunmasında zafiyet yaşamaması için F-16 müracaatına olumlu yaklaşıyor.

Kongre onayı için gerekli teşebbüsün de yapıldığı Amerikan basınına yansımıştı. Bu teşebbüsün sonuç vermesi Beyaz Saray’ın yalnızca Kongre üzerindeki aktifliğini göstermesi açısından değil, Türk-Amerikan alakalarının istikametini belirlemesi açısından da kıymetli olacak.

KONGRE’DE OLUMSUZ HAVA AŞILIR MI?

Biden idaresinin olumlu yaklaşımına rağmen Amerikan Kongresi’ndeki Türkiye aykırısı havanın hala güçlü olduğu, bunun aşılması için daha fazla çaba gösterilmesi gerektiği Ankara ve Washington’da yapılan değerlendirmeler ortasında.

Türkiye Ukrayna’ya askeri ve siyasi dayanağına karşın Rusya ile ticari ve ekonomik münasebetini sürdürme kararı almış, yaptırımlara katılmamamıştı. Bu hal Kongre’de eleştiriliyor.

Ayrıyeten Yunanistan Başbakanı Kyriakos Miçotakis’in son Washington ziyaretinde Türkiye’ye dönük ağır tenkitleri, Yunan lobisinin faaliyetleri de Ankara açısından olumsuz olarak görülüyor.

Buna karşılık olarak ABD Kongresi nezdinde teşebbüslerini artıran ve geçen hafta Washington’a üst seviye bir parlamenter heyet gönderen Türkiye, Kongre nezdindeki durumunu güçlendirme arayışında.

Bu kapsamda ABD’de güçlü Yahudi lobisini yanına almaya çalışan Çavuşoğlu’nun New York’ta bulunduğu sırada Yahudi toplum önderleriyle de bir ortaya gelebileceği kaydediliyor.

Çavuşoğlu, 25 Mayıs’ta da İsrail’e gidecek.

İnsan hakları ve demokratikleşmede geriye gidiş Kongre ve ABD kamuoyunda Türkiye’ye dönük eleştirel havayı güçlendiren bahislerden.

Osman Kavala ve Seyahat Parkı davalarında çıkan mahkumiyetler ile HDP hakkında açılan kapatma davası ABD tarafından yakından izlenmişti.

Bu açılardan, Blinken’ın Çavuşoğlu ile görüşmesinde insan hakları bahislerine da değinmesi ve Washington’un tasalarını iletmesi de beklentiler ortasında.

Related Posts

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.